Żylaki

zdravá a nemocná žíla

A – chora żyła, B – zdrowa żyła

Żylaki są najczęstszym schorzeniem naczyniowym, które atakuje przede wszystkim mieszkańców krajów rozwiniętych. Na żylaki cierpi 40 % kobiet i 20 % mężczyzn.

Co to są żylaki i jak powstają

Żylaki (varix) to żyły skłonne do rozszerzania się, zwłaszcza na kończynach dolnych. Żyły te są często zgrubione, niebieskie. Występują bądź w powierzchniowym lub głębokim systemie żylnym.

Chcąc zrozumieć przyczyny powstawania żylaków oraz możliwości ich leczenia i zapobiegania, musimy opisać drogę krwi do kończyny oraz jej odpływ z powrotem do serca. Bieg krwi w żyłach kończyny dolnej przebiega w kierunku przeciwnym do grawitacji, ponieważ leżą one pod poziomem serca. Serce pompuje krew, która tętnicami rozprowadzana jest po całym ciele. W tkankach tętnica wielokrotnie się rozgałęzia w sieć naczyń włosowatych, gdzie dochodzi do wymiany składników odżywczych i tlenu na dwutlenek węgla i odpadki. Odtlenowaną krew zbierają inne naczynia włosowate, które zbiegają się w coraz większe i większe żyły i doprowadzają krew z powrotem do serca. W biegu z powrotem w kierunku serca pomagają mechanizmy wspomagające jak na przykład praca mięśni – przy zaciskaniu w ruchu działają jak tzw. pompa mięśniowa. Krew dostaje się więc do serca przy pomocy ucisku mięśni na żyły. Innym ważnym mechanizmem jest skomplikowany system zastawek serca, które działają jako jednokierunkowe zawory. Pomiędzy poszczególnymi pulsami zastawki tworzą swoiste kieszonki, które nie wypuszczają krwi na zewnątrz.

Przy powstaniu żylaków dochodzi najpierw do naruszenia wytrzymałości ściany żylnej. Tam, gdzie ściana jest osłabiona, żyły się rozszerzają i dochodzi do naruszenia funkcji zastawek żylnych. Żylaki nie maja prawidłowo zamkniętych zastawek – krew nie wraca prawidłowo i żyła się rozszerza. W rozszerzonych żyłach zastawki nie domykają się i nie pozwalają na powrót krwi. Gromadzi się ona w żyłach i przez to jeszcze zwiększa się ciśnienie na ścianę żylną. Dochodzi do niewydolności żylnej.

Czynniki ryzyka powstawania żylaków

  1. Genetyczny – żylaki są często dziedziczne. Ludzie ci mają nieprawidłową budowę ściany żylnej i dochodzi tak do pogorszenia wytrzymałości i łatwiejszego rozciągnięcia.
  2. Ciąża – im więcej razy kobieta była w ciąży, tym częściej cierpi na żylaki. Podczas ciąży na żyły niekorzystnie oddziałują zmiany hormonalne, wzrost wagi oraz ucisk żył miednicy przez powiększającą się macicę, która nie pozwala na prawidłowy odpływ krwi. Z tych powodów każdej kobiecie w ciąży zaleca się noszenie rajstop wspomagających.
  3. Nadwaga – większa masa ciała stwarza większe ciśnienie w żyłach.
  4. Wyższe obciążenie fizyczne nóg – długotrwałe siedzenie czy stanie – chodzenie natomiast jest korzystne. Typową grupą ludzi cierpiącą na żylaki są kelnerzy i kelnerki oraz sprzedawcy.
  5. Niewłaściwa odzież – lamówki skarpetek, podkolanówek i rajstop, które uciskają i jakiekolwiek ciasne ubranie staje się także czynnikiem ryzyka w powstawaniu żylaków. Także buty na wysokim obcasie nie są z punktu widzenia żylaków korzystne.
  6. Brak ruchu..
  7. Starość.
  8. Zakażenie – często uczestniczy w uszkodzeniu zastawek żylnych.